Verkoop je handgemaakte producten via een eigen webshop, Etsy, markten of sociale media? Dan krijg je automatisch te maken met de Nederlandse consumentenwetgeving. Veel creatieve ondernemers weten dat er regels bestaan rondom garantie en aansprakelijkheid, maar vinden het lastig om te bepalen welke regels precies gelden voor handgemaakte producten. Mag je bijvoorbeeld zelf een garantietermijn bepalen? Ben je aansprakelijk als je zonder KvK-inschrijving verkoopt? En dekt een particuliere aansprakelijkheidsverzekering schade die ontstaat door een product dat je hebt gemaakt?

Dit zijn belangrijke vragen, want ook wanneer je vanuit huis werkt of slechts af en toe iets verkoopt, heb je verantwoordelijkheden tegenover je klanten. Tegelijkertijd hoef je als creatieve ondernemer niet bang te zijn dat iedere klacht automatisch betekent dat je aansprakelijk bent. Door te weten hoe de wet werkt en door duidelijke afspraken te maken, kun je veel problemen voorkomen.

In deze blog leggen we uit hoe de regels rondom wettelijke garantie en aansprakelijkheid werken voor handgemaakte producten in Nederland. De informatie is bedoeld voor iedereen die zelfgemaakte producten verkoopt, of je nu net bent begonnen of al jaren een eigen creatieve onderneming hebt.

Geldt de wettelijke garantie ook voor handgemaakte producten?

Ja. De wettelijke garantie geldt net zo goed voor handgemaakte producten als voor producten die in een fabriek zijn gemaakt. De wet maakt namelijk geen onderscheid tussen een massaproduct en een uniek, handgemaakt artikel.

Dat betekent niet dat ieder handgemaakt product volledig identiek hoeft te zijn. Juist het ambachtelijke karakter zorgt ervoor dat kleine verschillen kunnen voorkomen. Denk aan een andere houtnerf, een subtiel kleurverschil in keramiek of kleine variaties in een handgegoten product. Zulke verschillen zijn normaal, zolang de consument vooraf weet dat ieder product uniek is.

Waar de wet wél naar kijkt, is of een product voldoet aan de verwachtingen die een consument er redelijkerwijs van mag hebben. Met andere woorden: het product moet geschikt zijn voor normaal gebruik en de eigenschappen bezitten die je als verkoper hebt beloofd.

Wat is wettelijke garantie precies?

Een veelvoorkomende misvatting is dat wettelijke garantie altijd één of twee jaar bedraagt. Dat klopt niet. In Nederland bestaat geen vaste wettelijke garantietermijn.

De wet bepaalt dat een consument recht heeft op een product dat voldoet aan de overeenkomst. Juridisch wordt dit het conformiteitsbeginsel genoemd. Een product moet dus doen wat een consument er redelijkerwijs van mag verwachten.

Hoe lang een product mee moet gaan, hangt af van verschillende omstandigheden. Daarbij wordt onder andere gekeken naar:

• het soort product;
• de prijs;
• de gebruikte materialen;
• de kwaliteit;
• de informatie die je als verkoper hebt gegeven;
• de manier waarop het product normaal wordt gebruikt.

Van een handgemaakte sleutelhanger mag een consument minder lang plezier verwachten dan van een massief houten tafel. Een bedrukt T-shirt zal bovendien een andere levensduur hebben dan een gegraveerde glazen vaas. Er bestaat dus geen standaardtermijn die voor alle producten geldt.

Mag je zelf een garantietermijn bepalen?

Ja, dat mag. Veel ondernemers kiezen ervoor om een eigen garantietermijn aan hun klanten aan te bieden. Zo kun je bijvoorbeeld vermelden dat je één jaar garantie geeft op een bedrukking of twee jaar op een houten decoratieartikel.

Het is echter belangrijk om te begrijpen dat dit een commerciële garantie is. Die komt bovenop de wettelijke garantie en vervangt deze nooit.

Stel dat je op je website vermeldt dat je drie maanden garantie geeft op een handgemaakt product. Gaat het product na zes maanden kapot terwijl een consument redelijkerwijs mocht verwachten dat het veel langer mee zou gaan, dan kan de consument alsnog een beroep doen op de wettelijke garantie.

Je mag dus gerust een eigen garantietermijn communiceren als extra service, maar je kunt daarmee de wettelijke rechten van consumenten niet beperken.

Kun je garantie uitsluiten omdat een product handgemaakt is?

Nee.

Soms zie je op webshops of social media teksten zoals: "Op handgemaakte producten geven wij geen garantie." Juridisch gezien heeft zo'n bepaling weinig waarde wanneer je verkoopt aan consumenten.

De wettelijke garantie geldt namelijk altijd. Je kunt deze niet uitsluiten in je algemene voorwaarden of productomschrijving.

Wat je wel kunt doen, is duidelijk uitleggen welke eigenschappen normaal zijn bij handwerk. Wanneer iedere mok een iets andere kleur heeft of wanneer hout natuurlijke noesten bevat, is het verstandig dit vooraf te vermelden. Een consument kan dan niet achteraf stellen dat deze eigenschappen onverwacht waren.

Duidelijke communicatie voorkomt veel misverstanden én klachten.

Hoe zit het met gepersonaliseerde producten?

Steeds meer creatieve ondernemers maken producten op maat. Denk aan kleding met een naam, gegraveerde cadeaus, geboorteborden of gepersonaliseerde mokken.

Ook voor maatwerk geldt de wettelijke garantie. Wanneer een product een productiefout bevat of niet voldoet aan de afgesproken specificaties, heeft de consument recht op een passende oplossing.

Wel bestaat er een belangrijk verschil met het herroepingsrecht. Omdat een gepersonaliseerd product speciaal voor één klant wordt gemaakt, hoeft de consument het meestal niet binnen veertien dagen te kunnen retourneren omdat hij of zij van gedachten is veranderd.

Dat betekent echter niet dat je geen garantie hoeft te geven. Een product dat niet voldoet aan de overeenkomst blijft gewoon onder de wettelijke garantie vallen.

Wie moet bewijzen dat een product gebrekkig is?

Sinds de invoering van de huidige consumentenregels geldt dat wanneer een gebrek zich binnen één jaar na levering openbaart, wordt vermoed dat het gebrek al aanwezig was op het moment van levering. Als verkoper zul je moeten aantonen dat dit niet zo is wanneer je het daar niet mee eens bent.

Na dat eerste jaar verandert de situatie. Dan zal de consument meestal moeten aantonen dat het product al vanaf het begin een gebrek had of niet voldeed aan wat redelijkerwijs mocht worden verwacht.

Dat betekent overigens niet dat iedere klacht na één jaar automatisch wordt afgewezen. Ook daarna kan de wettelijke garantie nog steeds gelden wanneer een product veel eerder defect raakt dan redelijkerwijs verwacht mocht worden.

Wanneer vervalt een garantieclaim?

Niet iedere klacht valt onder de wettelijke garantie.

Wanneer een product beschadigd raakt door verkeerd gebruik, normale slijtage of onvoldoende onderhoud, hoef je die schade meestal niet kosteloos te herstellen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• een T-shirt dat veel te heet is gewassen waardoor de bedrukking beschadigt;
• een houten snijplank die langdurig in water heeft gelegen;
• een mok die valt en breekt;
• een buitendecoratie die binnenshuis bedoeld was.

Het is daarom verstandig om duidelijke gebruiks- en onderhoudsinstructies mee te leveren wanneer deze invloed hebben op de levensduur van het product.

Wanneer ben je aansprakelijk?

Garantie en aansprakelijkheid worden vaak door elkaar gehaald, maar betekenen juridisch iets anders.

Garantie gaat over de kwaliteit van een product. Aansprakelijkheid gaat over schade die ontstaat doordat een product onveilig is.

Maak je bijvoorbeeld een kaars waarbij een productiefout brand veroorzaakt of verkoop je een speelgoedartikel waarvan een onderdeel loslaat waardoor een kind letsel oploopt, dan kun je aansprakelijk worden gesteld voor de schade die daardoor ontstaat.

Wanneer je zelf een product maakt en onder je eigen naam verkoopt, word je juridisch gezien in veel gevallen beschouwd als de producent. Dat betekent dat jij verantwoordelijk kunt worden gehouden wanneer een gebrek in het product schade veroorzaakt.

Ben je ook aansprakelijk als je zonder KvK verkoopt?

Een veelgehoord misverstand is dat je alleen aansprakelijk kunt worden gesteld wanneer je een onderneming hebt ingeschreven bij de Kamer van Koophandel.

Dat klopt niet.

Ook wanneer je af en toe producten verkoopt via Facebook, Instagram, Etsy, Marktplaats of op een lokale markt, kun je aansprakelijk zijn voor schade die jouw product veroorzaakt.

Een KvK-inschrijving bepaalt namelijk niet of je aansprakelijk bent. De vraag is vooral of jij het product hebt gemaakt of verkocht en of jouw product daadwerkelijk de schade heeft veroorzaakt.

Verkoop je regelmatig producten met als doel inkomsten te verdienen, dan kun je bovendien door de Belastingdienst alsnog als ondernemer worden beschouwd, ook wanneer je je nog niet hebt ingeschreven bij de Kamer van Koophandel.

Hoe werkt een aansprakelijkheidsclaim?

Wanneer iemand schade heeft geleden door een product, zal die persoon meestal eerst contact opnemen met de maker of verkoper. In een aansprakelijkstelling wordt uitgelegd welke schade is ontstaan en waarom men vindt dat het product daarvoor verantwoordelijk is.

Daarna wordt onderzocht of het product inderdaad een gebrek had en of er een direct verband bestaat tussen dat gebrek en de ontstane schade.

Niet iedere klacht leidt automatisch tot aansprakelijkheid. Wanneer een consument een product verkeerd heeft gebruikt of de schade een andere oorzaak heeft, ben je niet automatisch verantwoordelijk.

Blijkt uiteindelijk dat je wel aansprakelijk bent, dan kun je verplicht worden de schade te vergoeden. Dat kan gaan om schade aan spullen, maar in ernstige gevallen ook om letselschade. Vooral bij producten voor kinderen, kaarsen, cosmetica, voedingsmiddelen of producten met elektrische onderdelen kunnen de financiële gevolgen aanzienlijk zijn.

Waarom is een aansprakelijkheidsverzekering verstandig?

Veel creatieve ondernemers beginnen klein. Ze verkopen een paar producten per maand en denken dat een verzekering pas nodig is wanneer de onderneming groter wordt.

Toch kan een aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (AVB) een verstandige investering zijn.

Wanneer je aansprakelijk wordt gesteld, draait het namelijk niet alleen om een eventuele schadevergoeding. Vaak moet eerst worden onderzocht of de claim terecht is. Daarbij kunnen juridische kosten ontstaan. Veel zakelijke aansprakelijkheidsverzekeringen bieden ondersteuning bij de beoordeling van een claim en vergoeden – afhankelijk van de polisvoorwaarden – de schade wanneer je daadwerkelijk aansprakelijk blijkt te zijn.

Voor relatief weinig premie per maand kun je jezelf beschermen tegen financiële risico's die anders grote gevolgen kunnen hebben.

Controleer altijd goed welke producten onder de polis vallen. Sommige verzekeraars stellen aanvullende voorwaarden voor bijvoorbeeld cosmetica, voedingsmiddelen, kaarsen of producten met elektrische onderdelen.

Is een particuliere aansprakelijkheidsverzekering voldoende?

Veel mensen hebben thuis een particuliere aansprakelijkheidsverzekering (AVP). Daardoor ontstaat soms de indruk dat schade door verkochte handgemaakte producten automatisch is meeverzekerd.

In de praktijk is dat vrijwel nooit het geval.

Een particuliere aansprakelijkheidsverzekering is bedoeld voor schade die je als privépersoon veroorzaakt. Zodra schade ontstaat tijdens zakelijke activiteiten of doordat je producten verkoopt, valt dat meestal buiten de dekking.

Ook wanneer je nog geen KvK-inschrijving hebt, betekent dit niet automatisch dat een verzekeraar de verkoop als particulier beschouwt. Verzekeraars kijken naar de feitelijke situatie. Verkoop je regelmatig producten of verdien je er geld mee, dan wordt dit vaak gezien als een zakelijke activiteit.

Twijfel je of jouw huidige verzekering voldoende dekking biedt, neem dan contact op met je verzekeraar of tussenpersoon. Zo voorkom je vervelende verrassingen wanneer er ooit een schadeclaim wordt ingediend.

Praktijkvoorbeelden

Om de regels iets concreter te maken, volgen hieronder drie veelvoorkomende situaties.

Voorbeeld 1: een bedrukte hoodie

Je verkoopt een hoodie met een professionele textielbedrukking. Na drie wasbeurten volgens de wasvoorschriften laat de bedrukking volledig los. In dat geval mag de klant verwachten dat de bedrukking langer meegaat en kan sprake zijn van een geldig beroep op de wettelijke garantie.

Voorbeeld 2: een gegraveerde borrelplank

Een klant koopt een houten borrelplank waarop duidelijk staat vermeld dat deze uitsluitend bedoeld is als decoratie. De klant gebruikt de plank dagelijks als snijplank, waardoor de gravering slijt. Omdat het product anders is gebruikt dan waarvoor het bedoeld was, hoef je deze slijtage meestal niet kosteloos te vergoeden.

Voorbeeld 3: een handgemaakte kaars

Een kaars blijkt door een productiefout een veel te grote vlam te geven waardoor brandschade ontstaat. Wanneer onderzoek uitwijst dat de schade is veroorzaakt door een gebrek aan het product, kun je als maker aansprakelijk worden gesteld.

Veelgestelde vragen

Moet ik garantie geven op handgemaakte producten?

Ja. Verkoop je aan consumenten, dan geldt de wettelijke garantie ook voor handgemaakte producten.

Hoe lang is de wettelijke garantie?

Er bestaat geen vaste wettelijke garantietermijn. Een product moet voldoen aan de verwachtingen die een consument er redelijkerwijs van mag hebben.

Mag ik één jaar garantie geven?

Ja. Je mag zelf een commerciële garantietermijn aanbieden. Deze komt echter bovenop de wettelijke garantie en vervangt die niet.

Kan ik garantie uitsluiten omdat iets handgemaakt is?

Nee. Wettelijke garantie kun je niet uitsluiten. Wel kun je duidelijk uitleggen welke eigenschappen normaal zijn bij handwerk.

Ben ik aansprakelijk zonder KvK-inschrijving?

Ja. Ook zonder KvK-inschrijving kun je aansprakelijk zijn wanneer een door jou gemaakt of verkocht product schade veroorzaakt.

Dekt mijn particuliere aansprakelijkheidsverzekering schade door verkochte producten?

In de meeste gevallen niet. Een particuliere aansprakelijkheidsverzekering is bedoeld voor privésituaties en biedt doorgaans geen dekking voor zakelijke activiteiten of verkochte producten.

Conclusie

Het verkopen van handgemaakte producten brengt niet alleen creatieve vrijheid met zich mee, maar ook wettelijke verantwoordelijkheden. Of je nu af en toe iets verkoopt als hobby of een goedlopende webshop hebt, de wettelijke garantie geldt voor iedere consumentenaankoop. Daarnaast kun je aansprakelijk worden gesteld wanneer een gebrekkig product schade veroorzaakt.

Gelukkig betekent dit niet dat je als creatieve ondernemer voortdurend risico loopt. Door kwalitatieve materialen te gebruiken, duidelijke productinformatie te geven, realistische verwachtingen te scheppen en waar nodig een passende aansprakelijkheidsverzekering af te sluiten, kun je veel problemen voorkomen.

Een goed geïnformeerde ondernemer staat sterker. Niet alleen wanneer er een klacht ontstaat, maar ook omdat duidelijke communicatie zorgt voor vertrouwen. En vertrouwen is uiteindelijk één van de belangrijkste bouwstenen voor een succesvolle onderneming.